آشنایی با واژه های راجی شهر تاریخی نراق (2)

u200du200dگویش راجی یا راژی یا رازی یا رایجی لهجهای است که بقایای آن در منطقه تیمره از مناطق مرکزی ایران و در شهرهایی چون دلیجان، نیمور، محلات، نراق، میمه ،جوشقان قالی، وزوان، زیادآباد، اذان و ونداده و ابیانه صحبت میشده و اکنون فقط در بعضی مناطق شهر دلیجان،نراق و شهر وزوان اصفهان بقایای بعضی لغات آن برجای ماندهاست.که در ادامه به گزیده ای از آنها اشاره می شود.

۱-لیچار سخنان بیهوده وبی معنی

۲-مَظَنّه حدس،گمان، تخمین

۳- طوق گردنبند

۴-تیپا نوک پا،ضربه زدن به چیزی با نوک پا

۵-مُلتَفِت متوجه

۶-مُلاّ مکتب

۷-شَلیتَه دامن کوتاه چین دار پهن که روی لباس می پوشند

۸-سَلیتَه زن گستاخ وزبان دراز

۹-دورت بگردم تشویق،قربان صدقه رفتن

۱۰-اُردِنگی لگد،تیپا

۱۱-آسُّونه درگاهٔ خانه،آستانه

۱۲-هشتی رواق،دالان که بعد از ورودی خانه است وسقف هشت ظلعی دارد

۱۳-عارِض شکایت

۱۴-اُرد دستور بی جا

۱۵-یارُو اشاره به کسی که برای گوینده وشنونده هر دو شناخته شده است

۱۶- ریزَه وَردنه نانوایی

۱۷-گُوگَل گله گاو

۱۸-جول زیر انداز کهنه

۱۹-تَخدَه تخته

۲۰-زَقُوم خیلی تلخ،ترش یا شور

۲۱-مُکّاری کرایه دهنده چهار پا

۲۲-تیارت شکلک در آوردن،تظاهر

۲۳-دَل سگ ماده،ماچَه سگ ،هر نوع جانور ماده

۲۴- دِق کردن از قصه مردن

۲۵-دِق کُش آنکه از دق بمیرد

۲۶-دَق دَق دق الباب کردن،صدای کوفتن کوبَه در ورودی خانه

۲۷-دَق صدای بر خورد دو چیز

۲۸-بُوردَه سنگ بزرگ

۲۹-قالباف خانه اتاق مخصوص قالی بافی

۳۰-گُلَه به گُلَه همه جا

۳۱-پُورپُور کردن با بی میلی علف خوردن،نشانه از سیری یا بیماری دام

۳۲-علف چَر محل چرای دام که علف زیاد دارد

۳۳-قایم موشکی نوعی بازی سنتی

۳۴-چِخِه صوت راندن سگ گله

۳۵-کُرفَه گوسفندی که دیرتر از فصل متعارف به دنیا آمده ورشدش کمتر از حد معمول است.

۳۶-غُلُّ وغُل جوش آمدن

۳۷-تُوبره کوله پشتی چوپان

۳۸-کُرَه بُز نوعی نا سزا گفتن،آدم پدر سوخته

۳۹-کَل کَل پرحرفی،پر گویی،بحث بیهوده

۴۰-کَلَّه گرگی پولی که شکارچی گرگ با نشان دادن سرِگرگ از چوپان می گیرد

۴۱-سر چوبی سرباری،پولی که خریدار به عنوان حق الزحمه بارگیری دام و...به چوپان می دهد

۴۲-بالاخانه اتاق طبقه دوم ساختمان

۴۳-آکِلِه خوره،جذام

۴۴-پِلِکیدن به آهستگی راه رفتن

۴۵-شَوچَر به چرا بردن گوسفندان در شب

۴۶-نهال به زمین خورده نوعی نفرین به معنی جوان مرگ شده،جونم مرگ شده

۴۷-بَند جاده صعب العبور با شیب زیاد

۴۸-پنج دری تالار پذیرایی سنتی،اتاق پذیرایی که شامل پنج در به طرف حیات منازل تاریخی وسنتی دارد

۴۹-سه دری اتاق نشیمن دارای سه در که جلوی آنها ایوان قرار گرفته وانتهای آن فضایی به نام پستو می باشد.

۵۰-درِبَچه درهای کوچک دولنگه در طرفین ورودی اتاق های سنتی که به عنوان نورگیر از آنها استفاده می شود

۵۱-اُروسّی پنجره های مشبک چوبی که به صورت عمودی وکشویی بالا می رود وپاشنه ندارد

۵۲-تُغَلی گوسفند ماده یک سال

۵۳-نربز بزِنر اخته،بز جلورو گّله

۵۴-بزِنر کَل ،شامل :یک بُر،دوبُرو...برای تولید مثل گله

۵۵-گُوگَلان شبان گاو،چوپان گاو

۵۶-دوکارد قیچی پشم چینی گوسفند

۵۷-گاویار کسی که با گاو وگاو آهن سنتی(خیش) زمین شخم می زند

۵۸-گاویاری کارِگاویار

۵۹-نوچ نَه

۶۰-بیل داری شخم زدن زمین با بیل

۶۱-کُرَگا پاشنه درهای چوبی قدیمی

۶۲-کُلُوندون قفل های چوبی در های دولنگه قدیمی

۶۳-سَرِنگاه محل دپو کردن کود

۶۴-دماغت چاقه سرِحالی

۶۵-هیمَّه دان انبار هیزم وچک وچیله

۶۶-هَواد آوار

۶۷- کِفِد راس نوعی احوال پرسی

۶۸-هان فرمان حرکت به الاغ

۶۹- هیش شا فرمان ایست به الاغ

۷۰-پابَند طنابی که با میخ طویله به دست الاغ می بندند

۷۱-بلانِسوَت(نسبت) دور از شما

۷۲-آلَه نصف،نیمه

۷۳-آسّین دستکش چرمی کنکر وتیغال چینی

۷۳-قُوت غذا، خوراکی

۷۴-مَری متضاد وحشی،در مورد دام آرام گفته می شود

۷۵-آشُورمَه بالا بغدادی،وسیله چهار گوش پنبه ای یا مویی و... که رونَکی پالان الاغ را ثابت نگه می دارد

سایت سلحشوران شهر نراق از نویسنده و محقق ارزشمند جناب آقای مرتضی علی آقایی فرزند علی اکبر از بابت تهیه این پست قدردانی می نماید .